أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
589
قانون ( فارسى )
اگر مهرهاى از مهرههاى پشت شكسته شود ، صفاقهاى نخاع درهم فشرده مىشوند و يا نخاع خود زير فشار قرار مىگيرد و صفاقها به درد مىآيند و درد آنها به پىرگها سرايت مىكند و پيامد مرگ بيمار است . بويژه اگر مهرهء شكسته از مهرههاى گردن باشد ، بسيار خطر است . ازاينرو مىتوانيم خطر را قبل از وقوع اخطار دهيم . اگر امكان اين ريسك كردن باشد و استخوان آزاردهنده را وسيلهء شق كردن پوست و گوشت بيرون آوريم چه خوب ، و در غير اين صورت بايد علاج تسكين ورم گرم را به كار برد . اگر احيانا مخاطره كردى و مهرهء شكسته را بيرون آوردى بايد باقىماندهء اجزاء ثابت را - كه آنها را اصطلاحا شوكى ( خارمانند ) مىنامند - بيرون آورى ؛ البته در صورتى كه خوب پى آنها بگرديم و جايشان را بيابيم به آسانى پيدا مىشوند . منظورم از پيگيرى و تفتيش آن است كه اين نوع از خارگونهها - كه به سرعت زير دندهها مىافتند - در حركتند و جاى خود را عوض مىكنند . بايد همينكه در جاى معينى پيدا شدند ، پوست را از خارج بدرى و آن را بيرون كشى و آنگاه بخيه بزنى و داروى جوشكارى استعمال كنى . اگر استخوانى كه در طول پشت از پايين تا پشت شانه را دربرگرفته است ، پايينتر از مهرههاى دنده و دنبالچه بشكند ، انگشت شهادت دست چپت را به مقعد بيمار فرو كن و با دست راست چندانكه مىتوانى ، شكسته را راست و هموار كن ! و اگر احساس كردى و تشخيص دادى كه استخوانى شكسته است و شكستهها از هم جدا شدهاند ، حتما بايد پوست را شق كنى و به استخوان جدا شده برسى و چنان كه گفتيم بيرونش بياورى و نوعى باندپيچى را كه سزاوار مقعد باشد ، همراه داروهاى زخم مقعد به كار گيرى . فصل نهم شكستگى بازو استخوان بازو كه مىشكند اكثر رو به خارج كج مىشود ؛ در علاجش همان دستوراتى را به كار ببر كه عموما در مورد شكست استخوان معمول است و ياد گرفتهاى . شكسته را به جاى خود برگردان و با دست آن را درست و هموار گردان و در اين هموار و راست گذاشتنش بسيار دقت كن و چه نوع باندپيچى را اقتضا مىكند به عمل آور ! اگر شكست استخوان بازو نزديك دوش است ، استخوان بازو را وسيلهء باند به دوش مرتبط ساز و باند دومى را در پايين قرار ده ! چنان كه برايت شرح دادهايم . اگر شكست استخوان بازو نزديك به آرنج است ، وسيلهء باند بازو را به دوش ببند و وسيلهء باند ديگرى بازو را با زير آرنج يعنى بالاييهاى زند پيوند ده كه حركت نكند . باند سومى را از پايين به سوى بالا بپيچ و دست را آويزه نگهدار - چنان كه زاويه تشكيل دهد - اگر آن را آويزان كنى و در حال آويزه فروهلد و مايل به پايين باشد خوب نيست . بهترين باندپيچى در اين حالت آن است كه بازوى شكسته استخوان را درحالىكه آرنج زاويه تشكيل داده است بر سينه ببندى